Сүмөлөк жасоодогу 8 эреже

Нооруз майрамы да жакындап келе жатат.  Ноорузда жасалуучу сүмөлөктү эрте эле даярдай баштоо керек. Ошол себептен, сүмөлөк жасоодогу эрежени жана даярдоо ыкмасын жазып өттүк.

 

image (6)

 

  1. Сүмөлөк буудайдан жасалат. Буудайды күн чыгышты караган терезеге 11 күн өндүрөт. 12,13 же 9 күн эмес 11 күндө жакшы өнүп чыгат.

 

7701229_60946

2. Эми аны канча санда өндүрүш керек? 5, 7, 9, 11, 13… кил. Бул жерде жалаң так эмес сандар.

 

56e6614313b12

 

3. Буудайды суулап, үстүн марли менен жаап коет. Мунун өзү бая күндүн нуру азыраак тийсин үчүн. Бир чакан айылга 5 кил. өндүрсө жетет.

 

image (11)

 

4. Нооруз эртең дегенде кечки саат 18:00дөн баштап, 12 саат чоң казанга кайнатат. Отун таптуу жагат. Чоң да эмес, кичине да эмес, бир тапта жагыш керек.

sumalak_05

 

5. Сүмөлөктү тынымсыз аралаштырып туруу керек. Даярдоодо бир киши жетишсиз, бир канчасы киши  болуу керек. 12 саат бою бир кишичыдай албайт.

 

maxresdefault (80)

 

6. Бышырып жатканда 3 жолу суу менен демдейт. Туз, май сөзсүз көлөмүнө жараша салынат.

 

photo_file_37322_l
7. Сүмөлөктү ооз тийип жатканда, чыпалак менен ооз тийиш керек.

sumalak_08

 

8. Эмне үчүн башка манжалар менен ооз тийүүгө болбойт? Анткени бул – сүмөлөктүн өзүнүн эрежеси. Сүмөлөк нооруз майрамында эле жасалат.

 

1014706032

 

 

 Даярдоо жолу

Сүмөлөктү даярдоонун камылгасы жаңы жылга 10-15 күн калганда башталат. Алгач 5 же 7 кг жакшы сапаттагы буудай тандалып алынгандан кийин тазаланып жуулат да бир күн сууга чыланат. Эртеси көбө түшкөн буудайды супуранын, тактайдын бетине жайыш керек. Өтө кургап кетпеш үчүн улам суу чачып, ал жылуу жерде кармалат. Качан буудай өнүп, жарым карышка жакын калганда сокуга салынып жанчылат. Абдан эзилген буудай чараларга салынып, суу куюлат. Алгач бышыраарда уютулган буудай 5 кг болсо, казанга 10 кг акталган май куюлат. Майга жети токоч бышырып, аксакалдар куран окугандан кийин муздаган майдын 5 кг идишке куюп алынат. Даярдалып коюлган буудайдын ширелүү суусун дакиден өткөрүп сүзүп алып, казандын кулагынан бир карыштай кем кылып куюлат. Анан ага таза эленген ун салынып, бөлтөгү жоголгонго чейин чалынат. «Эртең жаңы жыл» деген күнү айылдын сыйлуу адамдары атайын сүмөлөк даярдалып жаткан үйгө чакырылат. Алар ун, мейиз, өрүк жана башка азыктардан ала келишип, майдалап-жанчып казанга салышат да, от жагып Кадыр Түн күтүп сүмөлөктү бышыра башташат. Сүмөлөк бышканда казандын үстү жылуу жабылып 5-6 саатча демделет. Айыл аксакалдары, байбичелер келишип, маркумдарга куран окуп бата тилешкенден кийин казандын капкагы ачылат. Сүмөлөктү бышыруунун негизги максаты — аны элге ооз тийгизип алардын ыраазычылыгын жана сообун алуу.

 

12-4